Wat is het verschil tussen opvoeding en africhting van de hond en waar ligt de grens?
Om te beginnen denk ik dat er eigenlijk nog iets tussen de opvoeding en de africhting zou moeten worden benoemd, bijvoorbeeld gehoorzaamheid, appèl of iets dergelijks. Voor mij houdt de opvoeding in ieder geval in dat er een goede band wordt gecreëerd tussen baas en hond en dat de hond snel weet dat hij/zij niet alles, eigenlijk niets, kan bepalen maar dat de baas dit doet. De hond moet weten dat hij een ondergeschikte is.

 

Bij de opvoeding probeer je de hond zo te vormen dat hij past in onze samenleving, met andere woorden dat de hond niet als "lastig" wordt ervaren. Denk daarbij aan het zindelijk maken, zorgen dat de hond niet gaat knagen aan de meubels, de hond begeleiden in de socialisatie- en angstperiode. Met een goede opvoeding krijg je vermoedelijk geen hond met een probleemgedrag, tenminste als je de hond niet foutief beloont of straft en hem niet gaat troosten of gerust stellen als hij angst heeft (zie ook rubriek "gedrag").
Onder africhten versta ik, een "volwassen" hond op commando iets laten doen of niet laten doen, waarbij de hond een bepaalde mate van "eigen initiatief" mag hebben. Later bij de africhting zal ik nader in gaan op "eigen initiatief".

 

Waar de grens ligt, vind ik moeilijker. Een jonge hond leer je namelijk volgen aan de lijn, zitten en liggen op commando en zelfs plassen op commando en sommige honden leren nog veel meer. Ik zie dit echter niet als africhten maar ook niet als opvoeden. Ik vind dat dit ergens anders onder zou moeten vallen, bijvoorbeeld onder gehoorzaamheid of appèl. Voor mij geldt de regel, een hond zonder opvoeding kan geen gehoorzaamheid worden geleerd en een hond die niet gehoorzaamt, kan niet worden afgericht. Africhting is niet voor iedere hond weggelegd, maar opvoeding en gehoorzaamheid, dat iedere hond kan leren, is eigenlijk een vereiste in deze tijd en zou een verplichting moeten zijn voor iedere hondenbezitter.

 

Vaak worden honden gezien als "een trouwe vriend" die voor de baas door dik en dun gaan, al of niet ten koste van zichzelf. Ik sta hier achter maar ik weet dit wel te plaatsen. Een hond doet dit namelijk door zijn instinct te volgen (roedel beschermen) en om zichzelf in stand te houden. Een hond zal niet in eerste instantie denken aan zijn baas maar zal iets bewust of onbewust doen als dit voor hem voordelen heeft of wanneer dit voor hem nadelen heeft als hij het niet doet. Een tussenweg bestaat niet voor een hond. Wanneer je hier rekening mee houdt bij de opvoeding, appè en africhting zal de hond veel gemakkelijker iets te leren zijn.

 

Het zal, gezien bovenstaande, niet vreemd overkomen als ik beweer dat je een hond moet belonen als je hem iets leert en als de hond een goed gedrag toont. Wanneer je de hond een beloning geeft, zal hij met veel plezier nog eens een oefening willen doen. Als je de hond straft, zal de hond met veel minder plezier de oefening herhalen, het is dan meer plichtmatig. Hoe je de hond beloont, kan verschillend zijn. Veel honden vinden het lekker om als beloning iets te eten te krijgen, maar er zijn ook honden die niet erg gek zijn op iets lekkers en veel liever een aai als beloning hebben. Dit verschilt van hond tot hond. Je kunt ook een hond belonen met je stem en dit komt later erg goed van pas.

 

Je kunt de hond positief belonen door het geven van voedsel, een aai of goedkeuring middels je stem (positieve prikkels) of juist door geen straf geven (negatieve prikkel) als de hond dit verwacht.
Zo kun je de hond ook positief of negatief straffen. Positieve straf is bijvoorbeeld de hond aan de lijn corrigeren, een tik op de snuit geven of met je stem het gedrag afkeuren. Negatieve straf is bijvoorbeeld ophouden met aaien, hond negeren. Je leest het goed, ik kom er voor uit dat ik wel eens mijn hond een tik op zijn snuit geef, maar alleen als de hond dit echt heeft verdiend. De zwaarste straf voor mijn honden is wanneer ik ze aan hun nekvel pak, iets omhoog til en gelijktijdig 1 of 2 maal de hond door elkaar schud. Dit laatste heb ik echter alleen gedaan bij uiting van agressie ten opzichte van andere dieren of mensen, hetgeen ik beslist niet tolereer van een hond. Verder is, voor mij, het slaan van een hond een bewijs van onvermogen voor de baas en vaak is het einde zoek, daar de hond door angst of door het dwangmatige oefenen fouten gaat maken, waardoor zijn baas weer een reden heeft om te slaan.
Deze mensen vergeten vaak, wanneer de hond wel iets goed doet, de hond te belonen. Meestal wordt gebruik gemaakt van positief belonen en positief straffen. Heb je echter een oudere hond, die iets "verkeerds" heeft aangeleerd en/of door zijn baas iets fouttiefs heeft geleerd en je wilt dit veranderen, moet je toch eens proberen om negatief te straffen en te belonen. De hond is dit niet gewend en kan door verwondering, verbazing dat gedrag vertonen dat je eigenlijk wil. Doet hij het goed, heb je weer een goede reden om over te gaan op de positieve beloning.

 

De opvoeding en alles wat je je hond later leert, gaat ook gemakkelijker als je weet hoe je hond communiceert met andere honden, maar ook naar jou toe. Honden communiceren middels lichaamstaal.
Ik ga niet alle verschillende manieren van de lichaamstaal opnoemen maar wel de meest herkenbare, namelijk van de dominante en ondergeschikte hond. Beide honden geven dit aan middels hun houding, staart, oren en mondhoeken. Een dominante hond staat zo hoog mogelijk op zijn poten en de romp houdt hij ook zo hoog mogelijk, de staart wordt hoog gedragen, de oren staan rechtop en iets naar voren gericht en de mondhoeken worden naar voren gedragen waardoor bij agressie alleen de voorste tanden te zien zijn. Een ondergeschikte hond staat juist niet hoog op de poten en houdt de romp zo laag mogelijk, de staart wordt tussen de benen of zelfs tegen de onderkant van de buik gedragen, de oren liggen naar achteren, plat op de kop en de mondhoeken worden naar achteren gedragen, waardoor bij agressie het hele gebit te zien is. Een hond "zegt" heel veel tegen ons, maar meestal weten of herkennen wij niet de signalen die de hond geeft.
Als je meer wilt weten over de signalen die een hond geeft, raad ik je aan om het boek van Turid Rugaas met de titel "Kalmerende signalen", uitgever Yggdrasil te Wijchen, eens te lezen.

 

De jonge hond iets aanleren, kan het beste worden gedaan daar waar de hond niet of nauwelijks wordt afgeleid. Later kan dit worden voortgezet op plaatsen waar de hond wel kan worden afgeleid. Je moet de hond niets leren wanneer deze angst vertoont, want dit werkt averechts. Zoals ik al heb gezegd moet je je hond belonen bij goed gedrag en bij het aanleren van een oefening. Maar je moet zorgen dat de timing juist is en dat je hond weet waarvoor hij wordt beloond of eventueel waarvoor hij gestraft wordt. De juiste timing is op het moment dat het goed of respectievelijk slecht gaat of vlak daarna.

 

In een eerdere rubriek heb ik reeds gezegd dat je je hond niet moet straffen wanneer hij niet direct komt, wanneer je hem roept. Want als je hem straft als hij uiteindelijk wel komt, dan krijgt hij straf voor het komen terwijl hij eigenlijk straf had moeten krijgen toen hij niet kwam.

 

Bij het aanleren van een oefening moet je geen geweld gebruiken, maar zoeken naar een oplossing hoe je je hond duidelijk kunt maken wat de bedoeling is. Je moet ook opletten en zeker bij een jonge hond, dat je niet te lang bezig blijft met één oefening. Als je te lang bezig blijft, verslapt de aandacht en het plezier om iets te doen.
Je mag wel vaker een oefening doen, maar dan van korte duur en tussen de oefeningen door kun je met de hond spelen of hem gelegenheid geven om zelf iets te doen.

 

Onder beloning heb ik gezegd dat dit ook door je stem kan gebeuren. Belangrijk hierbij is hoe je het zegt, klank en intonatie en hoe hard (gebruik wel altijd dezelfde woorden voor een bepaalde beloning of straf). Er moet namelijk een verschil zijn tussen de hond naar zijn plaats sturen, het belonen en het straffen.
Schreeuwen heeft geen zin, je hond wordt er alleen maar onzekerder van. Zelf vind ik belonen door middel van de stem, naast voedsel en/of aaien, erg handig. Namelijk als je de hond een oefening leert die uit meer onderdelen bestaat, kun je je hond na ieder onderdeel belonen en na het laatste onderdeel eventueel iets te eten of een aai geven. Zou je niet met je stem belonen, dan wordt de hond alleen voor het laatste onderdeel beloond. Ik zal een voorbeeld geven om dit iets duidelijker te maken.
Wanneer je de hond roept, moet hij komen en voor je gaan zitten. Als hij vlak bij je is, kun je hem belonen met bijvoorbeeld "braaf" en vervolgens weer "braaf" zeggen als hij al dan niet op commando (ligt eraan of hij het nog moet leren of niet) gaat zitten. Daarna komt dan de aai of iets lekkers. Het moge duidelijk zijn dat de hond wel gewend moet zijn dat hij wordt beloond door middel van je stem.

 

In de volgende rubrieken zal ik verschillende onderwerpen, zoals volgen aan de lijn, zitten, liggen, staan, blijven, naar plaats sturen, vooruit sturen en andere onderwerpen, die voor mij behoren tot het appè of de gehoorzaamheid nader uitwerken op een manier zoals ik het mijn honden leer of altijd geleerd heb. Ik heb geen ervaring met het zogenaamde "clickeren" en oefen nog steeds volgens de reguliere methode. Voor degenen die meer willen weten over "clickeren", kunnen naar hartelust gaan surfen op internet, waar genoeg te vinden is over deze methode van leren.


Cookies helpen ons onze services te leveren. Door onze services te gebruiken, geeft u aan akkoord te gaan met ons gebruik van cookies. OK